مرگ تئوری
معماری ایران سالها تلاش کرده تا به هویتی دست پیدا کند که واجد صفت ` ایرانی ` بودن باشد. جستجوی ایده های مختلف از سوئ معماران معاصر، که به درج پارهای از مفاهیم ایرانی در معماری بپردازد و آن را از حالتی بی هویت….یا شاید جهانی به ‘ایرانی’ تبدیل کند.
این نگاه به معماری….اگر بگوایم محصول دوران پست مدرن بود و بعد از معماری مدرن وارد به جریان اندیشههای معماری معاصر ایران شد، مثل نمونهٔ جهانی خود به دنبال بیان ‘concept’ به صورت مفهوم در طراحی بود. و `concept` تبدیل به درون مایه، یا ایدهٔ مرکزی و اصلی یک پروژه شد، که سازماندهنده فرم و فضای پروژه باشد.
با این دیدگاه، مسابقه برای یافتن ایدهای مفهومی تر، درونی تر، شکل زا تر و شاید،…با هویت تر…. به عنوان ‘concept’ بیشتر و بیشتر شد. از بین مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی….تا نمایش درون مایههای تاریخی معماری….. تاریخ و ادبیات ….. . این جریان تا طرح طنزهایی در معماری هم به درازا کشید و پروژههایی با ایدهای عجیب و طنز آلود در مسابقه ها و پروژههای دانشجویی به نمایش در آمد.
از سویی دیگر…این جریان… پای معماران را به خواندن فلسفه و ادبیات باز میکرد، درک ایدهای نظری …..و اینکه چگونه `دیکانستراکشن` از دریدا و `فولدینگ از دلوز ایده گرفته است.
امروز اما این جریان در معماری غرب در حل تغییر چهره است. امروز صحبت از مرگ نظریه است.
از روزی که ‘digital’ وارد این فضا ی ‘physical’ شد، معماری یک حرکت به سمت `دیجیتالی` شدن را شروع کرد و این حرکت امروز با سرعت بسیار زیاد، در حال تغییر بسیاری از مفاهیم معماری معاصر دنیاست. تمام مجلهها امروز پر شده اند از ایدهای مربوط به ‘ multiple agent system ’، ‘swarm’ ، ‘generative algorithm ، ‘associative modelling’ و دهها روش و نگاه و ایدهٔ جدید در طراحی در فضای دیجیتال.
دیجیتال دیگر یک ابزار کمکی برای مدلسازی معماری پستمدرنیستی مجسمه وار نیست. دیجیتال به یک مدیوم، به یک عضو فعال در طراحی، و به یک بخشی از فرایند طراحی تبدیل شده است.
….
من اعتقادی به تقلید یک به یک معماری غرب در معماری ایران ندارم… ولی جریان را یک جریان پیوسته جهانی می بینم. در گذشته در نوشتهای مطرح کردم که دیگر معماری با هویت ملتها معنی نخواهد داشت چرا که ما معماری فرانسوی یا آلمانی به معنی یک سبک یا هویت نداریم. هرچند به نظرم این جریان رو به جلو…. با معماری ایران فاصله بسیار دارد. ما نه ‘Arup’ را داریم که فایلهای دیجیتال ما را به واقعیت تبدیل کند، و نه سازنده آن فایلهای دیجیتال. ولی این موج به ما هم خواهد رسید. به زودی. موجی که از آن به مرگ تئوری به مفهوم پست مدرنیستی آن یاد می شود. موج دیجیتال. موج تغییر مفهوم دیجیتال از یک ابزار ترسیمی و مدل سازی به یک مدیوم طراحی.
……
معماری امروز ایران کارهای قابل توجهی را تولید میکند. کارهایی که هنوز بسیاری از دیدگاههای کانسپت گرا را در خود محفوظ دارد. اما این معماری چگونه با این نگاه به جریان ‘digital’ برخورد خواهد کرد مسأله ایست که معماری باید به آن پاسخ دهد.
مرگ تئوری امروز نظر قابل توجهی در معمارغرب است.
—————————————————
- این مطلب در پاسخ به ضیافت دهم معماری و دعوت `zorwan` نوشته شده است.
- با نگاهی به تعدادی از بناهای معاصر…..خواستم برای موضوع این ضیافت…. از آنها بنویسم….اما نگاهم را عمومی تر بیان میکنم…بدون طرح بنایی خاص….چون بحث میتوانست در مورد تعدادی از آنها که دیدم صورت گیرد….ترجیح بر این بود که عمومی باشد.
